(Báo Bà Rịa - Vũng Tàu) Mô Xoài xưa là thành phố Bà Rịa thuộc tỉnh BR-VT hiện nay đã trải qua
gần bốn thế kỷ. Hy vọng trên vùng đất lịch sử này sớm dựng lên những
công trình tưởng niệm để tri ân những người có công mở đầu sự nghiệp mở
cõi phương Nam của tổ tiên. (GS. NGND Phan Huy Lê, Chủ tịch Hội Khoa học
Lịch sử Việt Nam)
NHÌN LẠI QUÁ KHỨ MÔ XOÀI ĐỂ MỞ RA TƯƠNG LAI GIÀU ĐẸP CHO QUÊ HƯƠNG BÀ RỊA - VŨNG TÀU
Hôm nay, 30-10-2012, UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu tổ chức hội thảo khoa học “Từ xứ Mô Xoài xưa, đến Bà Rịa - Vũng Tàu ngày nay”.
Hơn 80 tham luận đã được gửi đến Ban tổ chức. Nội dung hội thảo tập trung vào vị thế, vai trò của xứ Mô Xoài trong quá trình người Việt mở mang bờ cõi phương Nam cũng như quá trình ra đời, phát triển của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Tháng 8-2012, Chính phủ ban hành Nghị quyết thành lập thành phố Bà Rịa, trung tâm Chính trị - Hành chính - Văn hóa của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Thành phố Bà Rịa ngày nay chính là trung tâm xứ Mô Xoài ngày xưa. Một vùng đất đã có hàng trăm năm lịch sử đấu tranh chống chọi với giặc ngoại xâm và thiên nhiên khắc nghiệt để tồn tại và phát triển. Hôm nay, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu vinh dự được đón tiếp các giáo sư, tiến sĩ; các nhà sử học; văn hóa học, khoa học xã hội – nhân văn; các nhà quản lý ở trung ương và địa phương, của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và nhiều tỉnh thành bạn trên phạm vi cả nước về thành phố biển Vũng Tàu tươi đẹp để tìm hiểu, khám phá, công bố những công trình khoa học, nghiên cứu về xứ Mô Xoài xưa, Bà Rịa -Vũng Tàu nay.
Bà Rịa – Vũng Tàu là cửa ngõ của miền Đông Nam bộ và Nam bộ; là tỉnh nằm trong vùng kinh tế động lực phía nam của Tổ quốc. Trong nhiều năm qua, là một trong những tỉnh có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao; văn hóa – xã hội tiến bộ nhanh chóng; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân không ngừng được cải thiện. Bà Rịa – Vũng Tàu ngày nay đã trở thành một trung tâm kinh tế lớn của cả nước và là tỉnh đóng góp nhiều vào ngân sách quốc gia. Để có một Bà Rịa – Vũng Tàu như hôm nay, điều đó không thể không nói đến sự bắt nguồn từ những ngày hôm qua. Bởi lịch sử là một dòng chảy liên tục: Qúa khứ - hiện tại và tương lai. Qúa khứ sẽ cắt nghĩa cho hiện tại và hiện tại lại dự báo cho tương lai. Chính vì điều đó, nên Đảng bộ, quân và dân tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu luôn luôn ghi nhớ, biết ơn và tự hào về những gì từ lịch sử các bậc tiền nhân đã xây đắp và để lại cho lớp lớp con cháu mai sau.
Trong quá khứ, đã có biết bao lớp cư dân người Việt trên con đường Nam tiến, dừng chân ở vùng đất này để khai khẩn, chinh phục, làm ăn, sinh sống. Họ không chỉ đổ mồ hôi, nước mắt, mà thậm chí cả xương máu để biến vùng đất rộng lớn, hoang vu, heo hút thành những xóm làng trù phú, những cánh đồng thẳng cánh cò bay, những đơn vị hành chính đầu tiên, hun đúc nên những giá trị văn hóa bản địa. Và từ vùng đất Mô Xoài dần dần được mở rộng để hình thành cả một Nam bộ giàu đẹp, một đất nước Việt Nam được xác lập chủ quyền nối dài từ Mục Nam Quan đến Mũi Cà Mau. Những giá trị lịch sử vô giá đó phải được nghiên cứu, đúc kết, giữ gìn, lưu truyền, giáo dục và phát huy trong các thế hệ người Việt Nam nói chung, các tầng lớp nhân dân trên địa bàn Bà Rịa – Vũng Tàu nói riêng.
Trong Hội thảo này, Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, mong muốn các nhà khoa học, các nhà quản lý, dựa trên các cứ liệu sử sách ông cha ghi chép để lại; dựa vào các dấu tích xứ Mô Xoài xưa về dân cư, kinh tế, văn hóa, nhân vật lịch sử, dấu tích khảo cổ, kiến trúc… để có những luận cứ khoa học đáng tin cậy khẳng định Mô Xoài là vùng đất vào thế kỷ XVII, các lưu dân người Việt ở vùng Thuận - Quảng vào khai khẩn, lập ra những xóm làng trên vùng địa đầu Nam bộ, mở ra trang sử khai phá và xác lập chủ quyền của Việt Nam trên vùng đất Nam bộ ngày nay. Từ đó đánh giá chính xác vai trò, vị trí của xứ Mô Xoài trong tiến trình lịch sử Nam bộ nói riêng, lịch sử nước nhà nói chung; khẳng định những giá trị văn hóa của xứ Mô Xoài và những bài học rút ra từ quá trình lịch sử đó. Đồng thời đề xuất những giải pháp bảo tồn, lưu giữ, phát huy các giá trị lịch sử góp phần hoạch định các chính sách phát triển kinh tế - văn hóa – xã hội hiện tại và tương lai.
Sau hội thảo, sớm có kế hoạch tuyên truyền, giáo dục các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ để họ hiểu rõ về lịch sử xứ Mô Xoài, về truyền thống đấu tranh anh dũng, kiên cường của mảnh đất này; từ đó tạo dựng niềm tự hào, tình yêu quê hương và sẵn sàng cống hiến vì quê hương, đất nước.
LÊ THANH DŨNG
(Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo hội thảo)
MÔ XOÀI LÀ ĐIỂM DỪNG CHÂN ĐẦU TIÊN CỦA LƯU DÂN NGƯỜI VIỆT TRÊN CON ĐƯỜNG ĐI MỞ CÕI
Hội thảo khoa học “Từ xứ Mô Xoài xưa, đến Bà Rịa - Vũng Tàu ngày nay” là một hội thảo có quy mô lớn với sự tham dự của nhiều nhà khoa học đến từ nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Nội dung hội thảo vừa tập trung vào vị thế, vai trò của Mô Xoài trong quá trình người Việt khai phá vùng đất Nam bộ, vừa mở rộng cả tiến trình ra đời, phát triển của tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu. Theo tôi, đây là một hội thảo khoa học có ý nghĩa rất lớn trong nhận thức về các giá trị lịch sử, văn hóa vùng đất Mô Xoài xưa và Bà Rịa-Vũng Tàu ngày nay, từ đó góp phần quan trọng nâng cao nhận thức về lịch sử Nam bộ và lịch sử đất nước.
Đầu thế kỷ XVII, người Việt từ Đàng Trong di cư vào khai phá, tạo nên một sinh khí, một động lực mới cho sự bùng phát của Nam bộ. Người Việt cùng với các lớp cư dân đã có mặt ở đây đẩy nhanh quá trình khai khẩn, làm biến đổi diện mạo kinh tế, xã hội, văn hóa vùng Nam bộ. Mô Xoài là điểm dừng chân đầu tiên của lưu dân người Việt trên con đường không phải “mang gươm đi mở nước” mà là “mang cày cuốc đi mở cõi”. Họ là những nông dân, bằng sức lao động, ý chí và nghị lực của mình, đi tìm những vùng đất hoang để khai khẩn, lập thành xóm làng mới bên cạnh cư dân đã sống tại đó. Mô Xoài “lưng dựa vào núi, mặt quay ra biển”, là địa đầu của đất phương Nam, điều kiện giao thông thuận lợi để lưu dân người Việt làm đất đứng chân, khai hoang lập làng, xây dựng cơ sở đầu tiên trên con đường lập nghiệp mở mang bờ cõi.
Mô Xoài xưa, là thành phố Bà Rịa thuộc tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu hiện nay đã trãi qua gần bốn thế kỷ. Những dấu tích còn lưu lại trong những địa danh đã biến đổi như sông Mô Xoài hay sông Hương Phước tức sông Dinh, núi Mô Xoài hay núi Trấn Biên tức núi Dinh và một vài di tích như lũy Mô Xoài hay lũy Phước Tứ, ao Tắm Voi hay Bàu Thành. Một số đình, đền, chùa cùng kho tàng văn hóa dân gian của vùng trung tâm xứ Mô Xoài còn phản chiếu trong ký ức những dấu ấn của thời mở cõi. Đó là những di tích cần được bảo tồn và hy vọng trên vùng đất lịch sử này sớm dựng lên công trình tưởng niệm để tôn vinh, tri ân những người có công mở đầu sự nghiệp khai phá, mở cõi phương Nam của tổ tiên.
GS. NGND PHAN HUY LÊ
(Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam)
CHUYỂN TẢI NHỮNG KẾT QUẢ CỦA HỘI THẢO VÀO ĐỜI SỐNG XÃ HỘI
Theo tôi, có nhiều việc chúng ta phải làm để chuyển tải những kết quả của Hội thảo khoa học “Từ xứ Mô Xoài xưa, đến Bà Rịa - Vũng Tàu ngày nay” vào cuộc sống lao động, xây dựng, chiến đấu vì một quê hương Bà Rịa – Vũng Tàu giàu đẹp. Việc đầu tiên là phải tiếp tục nghiên cứu để làm sáng tỏ tất cả những vấn đề lịch sử từ Mô Xoài xưa đến BR-VT ngày nay. Bởi chỉ một lần hội thảo không thể đề cập và giải quyết được tất cả những gì của lịch sử ở một vùng đất đã trãi qua gần 400 năm. Điều thứ hai là cần tuyên truyền, giáo dục lịch sử quê hương Bà Rịa – Vũng Tàu từ thời Mô Xoài đến nay cho các tầng lớp nhân dân địa phương bằng nhiều con đường, nhiều hình thức khác nhau. Tôi đồng tình với nhà sử học Dương Trung Quốc, rằng sớm đưa nội dung này vào môn Địa phương học để giảng dạy cho các em học sinh ở các trường phổ thông. Bởi thực tế, các tầng lớp nhân dân, trong đó kể cả cán bộ, công chức, viên chức nhiều người chưa biết, chưa hiểu về xứ Mô Xoài, chưa hiểu lịch sử, truyền thống của quê hương, nơi mình sinh sống, làm việc, cống hiến. Thứ ba, cần có giải pháp để bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử, nên chăng phác họa một tượng đài tưởng niệm, hay đền thờ, toàn bộ quần thể công trình xem như một Khu lưu giữ ký ức để tri ân các bậc tiền nhân có công mở mang, khai phá vùng đất này. Điều cuối cùng, sắp tới kỷ niệm 390 năm và 400 năm của vùng đất địa đầu – xứ Mô Xoài, chúng ta cần có những hoạt động thiết thực, xứng tầm nhằm khơi dậy và phát huy tối đa sức mạnh truyền thống hào hùng của ông cha đã khai phá, mở mang, chinh phục, xây dựng và bảo vệ vùng đất giàu tiềm năng này để phục vụ cho sự nghiệp CNH – HĐH trên quê hương Bà Rịa –Vũng Tàu hôm nay.
ĐỖ NGUYỆT HƯƠNG
(Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh BR-VT)
Các nhà khảo cổ tìm kiếm dấu tích của thời tiền - sơ sử trên vùng đất Bà Rịa - Vũng Tàu. Ảnh: Minh Tâm
NHÌN LẠI QUÁ KHỨ MÔ XOÀI ĐỂ MỞ RA TƯƠNG LAI GIÀU ĐẸP CHO QUÊ HƯƠNG BÀ RỊA - VŨNG TÀU
Hôm nay, 30-10-2012, UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu tổ chức hội thảo khoa học “Từ xứ Mô Xoài xưa, đến Bà Rịa - Vũng Tàu ngày nay”.
Hơn 80 tham luận đã được gửi đến Ban tổ chức. Nội dung hội thảo tập trung vào vị thế, vai trò của xứ Mô Xoài trong quá trình người Việt mở mang bờ cõi phương Nam cũng như quá trình ra đời, phát triển của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Tháng 8-2012, Chính phủ ban hành Nghị quyết thành lập thành phố Bà Rịa, trung tâm Chính trị - Hành chính - Văn hóa của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Thành phố Bà Rịa ngày nay chính là trung tâm xứ Mô Xoài ngày xưa. Một vùng đất đã có hàng trăm năm lịch sử đấu tranh chống chọi với giặc ngoại xâm và thiên nhiên khắc nghiệt để tồn tại và phát triển. Hôm nay, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu vinh dự được đón tiếp các giáo sư, tiến sĩ; các nhà sử học; văn hóa học, khoa học xã hội – nhân văn; các nhà quản lý ở trung ương và địa phương, của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và nhiều tỉnh thành bạn trên phạm vi cả nước về thành phố biển Vũng Tàu tươi đẹp để tìm hiểu, khám phá, công bố những công trình khoa học, nghiên cứu về xứ Mô Xoài xưa, Bà Rịa -Vũng Tàu nay.
Bà Rịa – Vũng Tàu là cửa ngõ của miền Đông Nam bộ và Nam bộ; là tỉnh nằm trong vùng kinh tế động lực phía nam của Tổ quốc. Trong nhiều năm qua, là một trong những tỉnh có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao; văn hóa – xã hội tiến bộ nhanh chóng; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân không ngừng được cải thiện. Bà Rịa – Vũng Tàu ngày nay đã trở thành một trung tâm kinh tế lớn của cả nước và là tỉnh đóng góp nhiều vào ngân sách quốc gia. Để có một Bà Rịa – Vũng Tàu như hôm nay, điều đó không thể không nói đến sự bắt nguồn từ những ngày hôm qua. Bởi lịch sử là một dòng chảy liên tục: Qúa khứ - hiện tại và tương lai. Qúa khứ sẽ cắt nghĩa cho hiện tại và hiện tại lại dự báo cho tương lai. Chính vì điều đó, nên Đảng bộ, quân và dân tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu luôn luôn ghi nhớ, biết ơn và tự hào về những gì từ lịch sử các bậc tiền nhân đã xây đắp và để lại cho lớp lớp con cháu mai sau.
Trong quá khứ, đã có biết bao lớp cư dân người Việt trên con đường Nam tiến, dừng chân ở vùng đất này để khai khẩn, chinh phục, làm ăn, sinh sống. Họ không chỉ đổ mồ hôi, nước mắt, mà thậm chí cả xương máu để biến vùng đất rộng lớn, hoang vu, heo hút thành những xóm làng trù phú, những cánh đồng thẳng cánh cò bay, những đơn vị hành chính đầu tiên, hun đúc nên những giá trị văn hóa bản địa. Và từ vùng đất Mô Xoài dần dần được mở rộng để hình thành cả một Nam bộ giàu đẹp, một đất nước Việt Nam được xác lập chủ quyền nối dài từ Mục Nam Quan đến Mũi Cà Mau. Những giá trị lịch sử vô giá đó phải được nghiên cứu, đúc kết, giữ gìn, lưu truyền, giáo dục và phát huy trong các thế hệ người Việt Nam nói chung, các tầng lớp nhân dân trên địa bàn Bà Rịa – Vũng Tàu nói riêng.
Trong Hội thảo này, Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, mong muốn các nhà khoa học, các nhà quản lý, dựa trên các cứ liệu sử sách ông cha ghi chép để lại; dựa vào các dấu tích xứ Mô Xoài xưa về dân cư, kinh tế, văn hóa, nhân vật lịch sử, dấu tích khảo cổ, kiến trúc… để có những luận cứ khoa học đáng tin cậy khẳng định Mô Xoài là vùng đất vào thế kỷ XVII, các lưu dân người Việt ở vùng Thuận - Quảng vào khai khẩn, lập ra những xóm làng trên vùng địa đầu Nam bộ, mở ra trang sử khai phá và xác lập chủ quyền của Việt Nam trên vùng đất Nam bộ ngày nay. Từ đó đánh giá chính xác vai trò, vị trí của xứ Mô Xoài trong tiến trình lịch sử Nam bộ nói riêng, lịch sử nước nhà nói chung; khẳng định những giá trị văn hóa của xứ Mô Xoài và những bài học rút ra từ quá trình lịch sử đó. Đồng thời đề xuất những giải pháp bảo tồn, lưu giữ, phát huy các giá trị lịch sử góp phần hoạch định các chính sách phát triển kinh tế - văn hóa – xã hội hiện tại và tương lai.
Sau hội thảo, sớm có kế hoạch tuyên truyền, giáo dục các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ để họ hiểu rõ về lịch sử xứ Mô Xoài, về truyền thống đấu tranh anh dũng, kiên cường của mảnh đất này; từ đó tạo dựng niềm tự hào, tình yêu quê hương và sẵn sàng cống hiến vì quê hương, đất nước.
LÊ THANH DŨNG
(Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban Chỉ đạo hội thảo)
Giáo sư, NGND Phan Huy Lê (đứng giữa) nghe báo cáo về khai quật khảo cổ học tại Giồng Lớn (xã Long Sơn, TP. Vũng Tàu)
MÔ XOÀI LÀ ĐIỂM DỪNG CHÂN ĐẦU TIÊN CỦA LƯU DÂN NGƯỜI VIỆT TRÊN CON ĐƯỜNG ĐI MỞ CÕI
Hội thảo khoa học “Từ xứ Mô Xoài xưa, đến Bà Rịa - Vũng Tàu ngày nay” là một hội thảo có quy mô lớn với sự tham dự của nhiều nhà khoa học đến từ nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Nội dung hội thảo vừa tập trung vào vị thế, vai trò của Mô Xoài trong quá trình người Việt khai phá vùng đất Nam bộ, vừa mở rộng cả tiến trình ra đời, phát triển của tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu. Theo tôi, đây là một hội thảo khoa học có ý nghĩa rất lớn trong nhận thức về các giá trị lịch sử, văn hóa vùng đất Mô Xoài xưa và Bà Rịa-Vũng Tàu ngày nay, từ đó góp phần quan trọng nâng cao nhận thức về lịch sử Nam bộ và lịch sử đất nước.
Đầu thế kỷ XVII, người Việt từ Đàng Trong di cư vào khai phá, tạo nên một sinh khí, một động lực mới cho sự bùng phát của Nam bộ. Người Việt cùng với các lớp cư dân đã có mặt ở đây đẩy nhanh quá trình khai khẩn, làm biến đổi diện mạo kinh tế, xã hội, văn hóa vùng Nam bộ. Mô Xoài là điểm dừng chân đầu tiên của lưu dân người Việt trên con đường không phải “mang gươm đi mở nước” mà là “mang cày cuốc đi mở cõi”. Họ là những nông dân, bằng sức lao động, ý chí và nghị lực của mình, đi tìm những vùng đất hoang để khai khẩn, lập thành xóm làng mới bên cạnh cư dân đã sống tại đó. Mô Xoài “lưng dựa vào núi, mặt quay ra biển”, là địa đầu của đất phương Nam, điều kiện giao thông thuận lợi để lưu dân người Việt làm đất đứng chân, khai hoang lập làng, xây dựng cơ sở đầu tiên trên con đường lập nghiệp mở mang bờ cõi.
Mô Xoài xưa, là thành phố Bà Rịa thuộc tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu hiện nay đã trãi qua gần bốn thế kỷ. Những dấu tích còn lưu lại trong những địa danh đã biến đổi như sông Mô Xoài hay sông Hương Phước tức sông Dinh, núi Mô Xoài hay núi Trấn Biên tức núi Dinh và một vài di tích như lũy Mô Xoài hay lũy Phước Tứ, ao Tắm Voi hay Bàu Thành. Một số đình, đền, chùa cùng kho tàng văn hóa dân gian của vùng trung tâm xứ Mô Xoài còn phản chiếu trong ký ức những dấu ấn của thời mở cõi. Đó là những di tích cần được bảo tồn và hy vọng trên vùng đất lịch sử này sớm dựng lên công trình tưởng niệm để tôn vinh, tri ân những người có công mở đầu sự nghiệp khai phá, mở cõi phương Nam của tổ tiên.
GS. NGND PHAN HUY LÊ
(Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam)
CHUYỂN TẢI NHỮNG KẾT QUẢ CỦA HỘI THẢO VÀO ĐỜI SỐNG XÃ HỘI
Theo tôi, có nhiều việc chúng ta phải làm để chuyển tải những kết quả của Hội thảo khoa học “Từ xứ Mô Xoài xưa, đến Bà Rịa - Vũng Tàu ngày nay” vào cuộc sống lao động, xây dựng, chiến đấu vì một quê hương Bà Rịa – Vũng Tàu giàu đẹp. Việc đầu tiên là phải tiếp tục nghiên cứu để làm sáng tỏ tất cả những vấn đề lịch sử từ Mô Xoài xưa đến BR-VT ngày nay. Bởi chỉ một lần hội thảo không thể đề cập và giải quyết được tất cả những gì của lịch sử ở một vùng đất đã trãi qua gần 400 năm. Điều thứ hai là cần tuyên truyền, giáo dục lịch sử quê hương Bà Rịa – Vũng Tàu từ thời Mô Xoài đến nay cho các tầng lớp nhân dân địa phương bằng nhiều con đường, nhiều hình thức khác nhau. Tôi đồng tình với nhà sử học Dương Trung Quốc, rằng sớm đưa nội dung này vào môn Địa phương học để giảng dạy cho các em học sinh ở các trường phổ thông. Bởi thực tế, các tầng lớp nhân dân, trong đó kể cả cán bộ, công chức, viên chức nhiều người chưa biết, chưa hiểu về xứ Mô Xoài, chưa hiểu lịch sử, truyền thống của quê hương, nơi mình sinh sống, làm việc, cống hiến. Thứ ba, cần có giải pháp để bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử, nên chăng phác họa một tượng đài tưởng niệm, hay đền thờ, toàn bộ quần thể công trình xem như một Khu lưu giữ ký ức để tri ân các bậc tiền nhân có công mở mang, khai phá vùng đất này. Điều cuối cùng, sắp tới kỷ niệm 390 năm và 400 năm của vùng đất địa đầu – xứ Mô Xoài, chúng ta cần có những hoạt động thiết thực, xứng tầm nhằm khơi dậy và phát huy tối đa sức mạnh truyền thống hào hùng của ông cha đã khai phá, mở mang, chinh phục, xây dựng và bảo vệ vùng đất giàu tiềm năng này để phục vụ cho sự nghiệp CNH – HĐH trên quê hương Bà Rịa –Vũng Tàu hôm nay.
ĐỖ NGUYỆT HƯƠNG
(Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh BR-VT)
